Việc duy trì sức khỏe vật nuôi và nâng cao hiệu quả nuôi trồng thủy sản ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh ngành đang không ngừng thay đổi và phát triển. Trong nuôi trồng thủy sản hiện đại, bổ sung men vi sinh vào khẩu phần thức ăn đã trở thành một giải pháp được áp dụng rộng rãi, mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho hệ thống nuôi.
Giới thiệu
Nuôi trồng thủy sản hiện đại đặt ra yêu cầu then chốt về việc đảm bảo sức khỏe vật nuôi và nâng cao hiệu quả sản xuất. Trong bối cảnh đó, việc bổ sung men vi sinh vào thức ăn được xem là một giải pháp quan trọng nhằm đáp ứng các mục tiêu này (Singh et al., 2023). Men vi sinh là các vi sinh vật sống mang lại lợi ích cho sức khỏe khi được sử dụng với liều lượng thích hợp, bao gồm vi khuẩn, nấm men và các chủng probiotic khác, có khả năng tác động tích cực đến hệ vi sinh đường ruột của thủy sản.
Thông qua việc cải thiện quá trình tiêu hóa và tăng cường các đáp ứng miễn dịch, men vi sinh đã trở thành một công cụ hiệu quả, cung cấp hướng tiếp cận tự nhiên và bền vững để thúc đẩy tăng trưởng, nâng cao sức đề kháng và giảm thiểu nguy cơ bệnh tật. Nghiên cứu của Martínez Cruz et al. (2012) cho thấy việc bổ sung men vi sinh vào khẩu phần ăn giúp thủy sản hấp thu dinh dưỡng hiệu quả hơn. Tuy nhiên, việc tích hợp các chế phẩm sinh học vào thực hành nuôi trồng thủy sản cũng đặt ra nhiều thách thức và mối quan tâm, đòi hỏi người nuôi cần có sự hiểu biết thấu đáo, cùng với việc lập kế hoạch và quản lý chiến lược một cách cẩn trọng.
“Do sự cạnh tranh ngày càng tăng giữa các nhà sản xuất, giá men vi sinh trên thị trường có thể thay đổi liên tục. Một số nhà sản xuất có thể sử dụng nguyên liệu giá rẻ, dẫn đến chất lượng men vi sinh giảm sút, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của vi sinh vật có lợi.”
Khi vi sinh vật có lợi trong men vi sinh không hoạt động hiệu quả, khả năng hấp thụ dinh dưỡng và sức khỏe của thủy sản có thể bị ảnh hưởng, dẫn đến giảm năng suất hoặc không đạt được sản lượng dự kiến. Probiotic cũng có thể làm giảm nhu cầu sử dụng kháng sinh. Sử dụng men vi sinh chất lượng cao, quản lý thức ăn hiệu quả, kiểm soát dịch bệnh tốt và sử dụng các biện pháp thay thế kháng sinh là những giải pháp quan trọng để giảm thiểu sự xuất hiện của ARG và đảm bảo hiệu quả nuôi trồng thủy sản (Chouhan và cộng sự, 2023).
Nuôi cá tiềm ẩn nhiều khó khăn khi áp dụng công nghệ mới. Tuy nhiên, với sự đánh giá kỹ lưỡng các yếu tố liên quan, người nuôi có thể gia tăng năng suất đáng kể, góp phần thúc đẩy kinh tế cho nông dân quy mô nhỏ và siêu nhỏ.
Những thách thức mà nông dân phải đối mặt
- Tiếp cận thông tin và giáo dục:
Nguồn kiến thức về công nghệ tiên tiến bao gồm các cơ quan khuyến nông, đồng bào nông dân, hiệp hội nông dân nuôi cá, các trường đại học khoa học liên kết và nông nghiệp liên kết, các viện nghiên cứu và các tổ chức phi chính phủ (Sharma và cộng sự, 2012). Có một mối tương quan đáng chú ý giữa việc tiêu thụ các nguồn thông tin khác nhau. Việc thu thập thông tin đáng tin cậy và nguồn tài liệu giáo dục về chế phẩm sinh học có thể khó khăn đối với nhiều nông dân, đặc biệt là những người ở vùng sâu vùng xa hoặc nguồn lực hạn chế.
Hiểu biết đầy đủ về các khái niệm sử dụng chế phẩm sinh học, bao gồm lựa chọn chủng, liều lượng và kỹ thuật phân phối, đòi hỏi kiến thức chuyên môn mà không phải lúc nào cũng dễ dàng tìm kiếm. Điều quan trọng là phải giải quyết tình trạng thiếu thông tin này bằng cách triển khai các chương trình đào tạo tập trung, dịch vụ khuyến nông và các hoạt động hỗ trợ trao đổi kiến thức giữa nông dân (Ghosh và cộng sự, 2022).
- Khả năng chi trả và sẵn có:
Nông dân nhỏ lẻ và tự cung tự cấp gặp khó khăn trong việc tiếp cận chế phẩm sinh học do giá cao và nguồn cung hạn chế. Vì các loài Bacillus gram dương thường có hiệu quả kinh tế cao hơn (Chalamalasetti và cộng sự, 2022). Hiện nay, phần lớn người nuôi cá là chủ ao nuôi quy mô nhỏ. Tuy nhiên, các công thức chế phẩm sinh học thương mại thường có giá thành cao, khiến họ có nguồn lực tài chính hạn chế, khó khăn trong việc đầu tư cho các giải pháp kỹ thuật tiên tiến.
Số lượng nhà cung cấp chế phẩm sinh học cho khu vực nông thôn còn hạn chế, dẫn đến tình trạng thiếu hụt sản phẩm và hạn chế lựa chọn cho nông dân. Điều quan trọng là cung cấp các giải pháp chế phẩm sinh học có hiệu quả về mặt chi phí và sẵn có trong khu vực, được thiết kế đặc biệt cho yêu cầu của nông dân quy mô nhỏ và địa phương nhằm khuyến khích sử dụng rộng rãi hơn.
- Kiểm soát chất lượng và hiệu quả sản phẩm:
Nông dân tại những khu vực có quản lý lỏng lẻo thường gặp khó khăn trong việc đảm bảo chất lượng và hiệu quả của chế phẩm sinh học dành cho nuôi trồng thủy sản. Kết quả không hiệu quả và thiệt hại kinh tế đáng kể có thể xảy ra khi sử dụng men vi sinh giả hoặc kém chất lượng trong nuôi trồng thủy sản vì chúng có thể thiếu hiệu quả và độ ổn định cần thiết để có tác động thuận lợi đến các loài thủy sản nuôi.
Do đó, việc sử dụng các biện pháp kiểm soát chất lượng, chẳng hạn như chứng nhận sản phẩm, thử nghiệm hàng loạt và hợp tác với các nhà cung cấp đáng tin cậy, sẽ giúp bảo vệ khỏi việc sử dụng các công thức chế phẩm sinh học không đạt tiêu chuẩn. Ngoài ra, việc lựa chọn chế phẩm sinh học nên được thực hiện bằng cách xem xét danh tiếng của sản phẩm hoặc thương hiệu trên thị trường địa phương. Độ nhạy cảm của vật nuôi với các bệnh nhiễm trùng và hiệu quả của chế phẩm sinh học có thể bị ảnh hưởng bởi một số trường hợp (Gatesoupe, 2009).
- Tích hợp vào thực tiễn quản lý trang trại:
Kết hợp chế phẩm sinh học vào chiến lược quản lý là chìa khóa để khai thác tối đa tiềm năng của nó trong việc thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành nuôi trồng thủy sản (Amenyogbe, 2023). Tuy nhiên, để thực hiện thành công, cần có sự đánh giá cẩn thận các yếu tố hậu cần, vận hành và nuôi trồng.
Để tối ưu hóa hiệu quả và tránh can thiệp vào các hoạt động thường xuyên, người nông dân cần xác định kỹ thuật, lịch trình liều lượng và thời gian sử dụng chế phẩm sinh học phù hợp nhất. Hơn nữa, việc thúc đẩy nuôi trồng chấp nhận và tin tưởng của nông dân đối với công nghệ chế phẩm sinh học có thể cần các sáng kiến tiếp cận cụ thể và thử nghiệm thực tiễn.

Những cân nhắc cho nông dân
- Bắt đầu ở quy mô nhỏ và tăng dần:
Người nuôi mới bắt đầu nên sử dụng men vi sinh với liều lượng nhỏ và tăng dần theo thời gian. Thực hiện thí nghiệm thí điểm trên một nhóm cá được lựa chọn để đánh giá hiệu quả và tính thực tế của chế phẩm sinh học trước khi áp dụng rộng rãi. Theo dõi các chỉ số quan trọng như tốc độ tăng trưởng, tỷ lệ chuyển đổi thức ăn và tỷ lệ phòng bệnh để đánh giá hiệu quả của sản phẩm. Tăng cường sử dụng chế phẩm sinh học một cách có hệ thống ở các khu vực khác nhau của trang trại khi đạt được hiệu quả thuận lợi, đồng thời giám sát chặt chẽ để đạt được kết quả hiệu quả nhất và điều chỉnh chiến lược khi cần thiết.
- Thúc đẩy hợp tác và chia sẻ kiến thức:
Hợp tác và chia sẻ kiến thức là chìa khóa để thúc đẩy ứng dụng hiệu quả và bền vững của chế phẩm sinh học trong ngành nuôi trồng thủy sản. Việc kết nối giữa nông dân, nhà nghiên cứu, cơ quan khuyến nông và các bên liên quan trong ngành mang lại nhiều lợi ích. Việc tham gia vào các tổ chức nông dân, hợp tác xã, hội thảo hoặc tham quan trang trại cho phép nông dân trao đổi kinh nghiệm thành công, giải quyết khó khăn và hợp tác phát triển các giải pháp bền vững (Joffre và cộng sự, 2020). Việc sử dụng kiến thức địa phương và các phương pháp bản địa giúp nâng cao hiểu biết tổng thể về việc sử dụng chế phẩm sinh học trong các môi trường nuôi trồng thủy sản khác nhau.
- Nắm bắt sự đa dạng trong chiến lược Probiotic:
Nắm bắt kiến thức về nhiều chủng vi khuẩn sinh học, phương pháp ứng dụng và hệ thống phân phối mang đến cho người nuôi trồng thủy sản cơ hội khám phá các giải pháp riêng biệt phù hợp với hệ thống và mục tiêu sản xuất cụ thể của họ. Nông dân có thể khai thác lợi ích từ vi sinh vật tự nhiên phong phú trong môi trường ao nuôi bằng cách thử nghiệm các công thức chế phẩm sinh học khác nhau. Các công thức này có thể bao gồm các lựa chọn thay thế có sẵn tại địa phương như thức ăn lên men hoặc chất nền giàu vi sinh vật.
Thị trường hiện nay cung cấp đa dạng các chế phẩm sinh học. Tuy nhiên, do đặc điểm thích nghi khác nhau của từng loài cá, việc sử dụng chế phẩm sinh học một cách chiến lược là điều cần thiết để tối ưu hóa hiệu quả và lợi nhuận. Việc lựa chọn chủng vi khuẩn phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng và sức khỏe của từng loài cá là chìa khóa để đạt được hiệu quả tối ưu.
- Theo dõi và thích ứng:
Giám sát và điều chỉnh liên tục là yếu tố then chốt để đảm bảo việc kết hợp hiệu quả chế phẩm sinh học vào hệ thống nuôi trồng thủy sản. Việc thường xuyên đánh giá hiệu quả hoạt động và tình trạng sức khỏe của các đàn thủy sản bằng các phương tiện quan sát, lấy mẫu và chẩn đoán giúp người nông dân có khả năng xác định sớm các dấu hiệu về hiệu quả hoặc các vấn đề cần hành động (Føre và cộng sự, 2018).
Điều quan trọng là phải có khả năng thay đổi chế độ sử dụng probiotic dựa trên kết quả giám sát để đảm bảo đáp ứng với những thách thức đang thay đổi và tối ưu hóa kết quả. Theo Zorriehzahra và cộng sự (2016), việc tham quan ao và triển khai men vi sinh trong nuôi trồng thủy sản đã chứng minh vô số lợi ích mà các vi sinh vật này mang lại và giúp chúng nổi bật trong việc tìm kiếm các lựa chọn thay thế có lợi cho sức khỏe thủy sản.
Kết luận
Mặc dù việc ứng dụng chế phẩm sinh học trong nuôi trồng thủy sản còn đối mặt với nhiều thách thức, người nuôi với nền tảng kiến thức, tinh thần sáng tạo và khả năng thích ứng linh hoạt hoàn toàn có thể vượt qua các rào cản này, từ đó khai thác hiệu quả tiềm năng của chế phẩm sinh học nhằm cải thiện sức khỏe vật nuôi, nâng cao năng suất và thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành.
Để hiện thực hóa mục tiêu đó, cần tập trung giải quyết các vấn đề then chốt như khả năng tiếp cận, chi phí, kiểm soát chất lượng và sự tích hợp trong quy trình nuôi. Thông qua hợp tác, chia sẻ kiến thức và triển khai các chiến lược quản lý thích ứng, người nuôi có thể chủ động áp dụng chế phẩm sinh học một cách hiệu quả, qua đó hướng tới một ngành nuôi trồng thủy sản có tính bền vững, khả năng phục hồi và hiệu quả kinh tế cao hơn.
Theo Nayan Chouhan, Bhavesh Choudhary và Arya Singh
Biên dịch: Nguyễn Thị Quyên – Bình Minh Capital
Xem thêm:
- Đâu Là Giải Pháp Thay Thế Khả Thi Cho Việc Cắt Bỏ Cuống Mắt Tôm?
- Phục Hồi Hỗn Hợp’: Rabobank Dự Báo Ngành Tôm Sẽ Tăng Trưởng Chậm Vào Năm 2024, Đối Mặt Với Nhiều Thách Thức Thị Trường Toàn Cầu
- Dầu Cọ Thay Thế Dầu Cá Trong Thức Ăn Cho Cá Rô Phi
English